Środki organizacji ruchu rowerowego
Aleksander Buczyński, 2008.08.10
Infrastruktura rowerowa kojarzy się z reguły z dwukierunkowymi drogami rowerowymi i ciągami pieszo-rowerowymi. Jednocześnie często spotyka się wrzucanie do jednego worka pt. ścieżki rowerowe
zarówno wydzielonych dróg rowerowych, jak i leśnych ścieżek, w żaden sposób nie przystosowanych do ruchu rowerowego. Przygotowaliśmy niniejszy ilustrowany przegląd możliwych rozwiązań w nadziei, iż pomoże on trochę uporządkować nazewnictwo, a z drugiej strony - przedstawić bogactwo form organizacji ruchu rowerowego.
Droga (ścieżka) rowerowa -- niezależna droga lub część drogi przeznaczona dla rowerów, oznakowana znakiem drogowym C-13. Zgodnie z Konwencją Wiedeńską o Ruchu Drogowym powinna być oddzielona strukturalnie (np. pasem zieleni, zróżnicowaniem nawierzchni lub wysokości) od innych części drogi (jezdni, chodnika). Drogi rowerowe mogą być jedno- lub dwukierunkowe [zobacz >>>]. Na zdjęciu droga rowerowa wzdłuż al. Grunwaldzkiej w Gdańsku. Warto zwrócić uwagę na strukturalne oddzielenie od chodnika oraz zachowanie ciągłości nawierzchni drogi na wjeździe bramowym.
Ciąg pieszo-rowerowy -- droga lub jej część przeznaczona do wspólnego ruchu pieszych i rowerzystów. Może mieć zastosowanie poza obszarem zabudowanym (gdzie natężenie ruchu pieszego jest niewielkie) i w terenach wyłączonych z ruchu samochodowego, np. parkach lub zabytkowych centrach miast (gdzie rowerzyści jadą wolniej), ale w większości pozostałych przypadków prowadzi do niebezpiecznych konfliktów pomiędzy pieszymi a kilkukrotnie szybszymi rowerzystami. Na zdjęciu ciąg Suwałki - Krzywe wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 653.
Pas rowerowy -- jednokierunkowa droga rowerowa w formie podłużnego pasa w jezdni. Pasy z reguły wyznaczane są przy krawędzi jezdni, ale na skrzyżowaniach mogą też znajdować się np. pomiędzy pasem do jazdy na wprost i skrętu w prawo.
W Polsce spotyka się czasem dwukierunkowe pasy w jezdni, jednak jest to rozwiązanie niebezpieczne, gdyż komplikuje bardzo sytuacje na skrzyżowaniach, a na odcinkach pomiędzy nimi zachęca do sprzecznego z intuicją wyprzedzania rowerzystów przez samochody z prawej strony. Na zdjęciu pasy rowerowe w centrum Dublina (uwaga: ruch lewostronny!)
Kontrapas rowerowy -- pas rowerowy w jezdni ulicy jednokierunkowej po lewej stronie, przeznaczony dla ruchu rowerów w kierunku przeciwnym do obowiązującego pozostałe pojazdy. W drugim kierunku ruch rowerów odbywa się na zasadach ogólnych jezdnią, razem z samochodami. W miastach niemieckich, austriackich czy belgijskich zasadą jest dopuszczanie ruchu rowerowego "pod prąd" ulic jednokierunkowych. Na zdjęciu Graz, Austria.
Ulica przyjazna dla rowerzystów -- ulica o ruchu uspokojonym, w której prędkość nie przekracza 30 km/godz., wyposażona w rozwiązania techniczne wymuszające ograniczenie prędkości samochodów (progi spowalniające, szykany, podniesione tarcze skrzyżowania i przejścia dla pieszych). W miastach północnej i zachodniej Europy tego typu ulice stanowią 70-80% sieci drogowej (a jednocześnie rowerowej). Na zdjęciu Nieuwveen, Holandia -- uspokojenie ruchu poprzez esowanie toru jazdy samochodów z pozostawieniem przejazdu dla rowerzystów na wprost.
Śluza rowerowa -- oznakowany obszar na wlocie skrzyżowania z sygnalizacją świetlną przed linią zatrzymań dla samochodów, skąd rowerzyści mogą na zielonym świetle ewakuować się ze skrzyżowania jako pierwsi. Z reguły towarzyszy jej dojazdowy pas rowerowy o długości co najmniej 25 m. Śluza wraz z pasem umożliwia ominięcie samochodów oczekujących na zielone światło i ustawienie się przed nimi, co znakomicie poprawia bezpieczeństwo rowerzysty. Śluzy mogą obsługiwać także skręty z kierunku prostopadłego (np. z przejazdu rowerowego w przedłużeniu wydzielonej drogi rowerowej lub pasa rowerowego). Na zdjęciu Groningen, Holandia.
Łącznik rowerowy -- krótki odcinek wydzielonej drogi rowerowej, umożliwiający przejazd rowerem np. przez koniec ulicy ślepej dla samochodów. Stosowany z reguły na zakończeniach ulic lokalnych bez wyjazdu na ulicę główną. Na zdjęciu Ratyzbona, Niemcy [zobacz >>>] -- często spotykana kombinacja znaków: droga bez przejazdu
i nie dotyczy rowerów
.
Brama rowerowa -- krótki odcinek ulicy zamknięty dla ruchu samochodowego, a zapewniający swobodny ruch rowerów. Służy przede wszystkim eliminacji z danego ciągu ruchu tranzytowego dla danego obszaru, a w efekcie -- ograniczeniu i uspokojeniu ruchu. Brama może być jedno- lub dwukierunkowa, czasem spotyka się wspólne bramy autobusowo-rowerowe. Na zdjęciu nadzorowana kamerami brama autobusowo-rowerowa na High Street w Oksfordzie (Anglia), która eliminuje tranzyt samochodów przez centrum.