Propozycję wprowadzania w nowelizacji Prawa o Ruchu Drogowym obowiązku jazdy na rowerze w kasku uważamy za chybioną i odwracającą uwagę od istoty problemu. Kluczowe dla bezpieczeństwa ruchu jest zapobieganie wypadkom, nie zaś redukowanie wybranych ich skutków. Prawdziwym zagrożeniem dla rowerzystów jest nadmierny ruch samochodowy, niskie umiejętności i styl jazdy kierowców oraz brak sieci wydzielonych dróg dla rowerów.

Biorąc pod uwagę, że

- skuteczność kasku jest ograniczona tylko do lekkich kolizji przy niewielkich prędkościach;

- wpływ kasku na bezpieczeństwo zależy od wielu kryteriów - właściwego wykonania, konserwacji i dopasowania, sposobu noszenia, wymieniania po upływie określonego czasu - których kontrola przez czynniki zewnętrzne wydaje się absolutnie nierealna;

- kask wywołuje fałszywe poczucie bezpieczeństwa i skłania do bardziej ryzykownych zachowań;

- w Polsce jest ok. 20 milionów rowerów, atestowany kask kosztuje 200 złotych, a zatem wprowadzenie obowiązku jazdy w kasku odpowiada nałożeniu na społeczeństwo dodatkowego podatku w wysokości czterech miliardów złotych;

- 20% ww. kwoty wystarczyłoby, by zapewnić bezpieczne sieci dróg rowerowych i ulic o ruchu uspokojonym w całej Polsce;

- obowiązek jazdy w kasku utrudni lub wręcz uniemożliwi wprowadzenie wielu sprawdzonych rozwiązań transportowych - np. komunalnych rowerów miejskich (CityBike);

- w wielu rejonach Polski rower stanowi jedyny powszechnie dostępny środek lokomocji, a koszt kasku porównywalny jest z miesięcznym dochodem na osobę;

- ze względu na absurdalność przepisu, wysoki koszt kasku oraz nikłe możliwości nadzoru, wprowadzenie obowiązku jazdy w kasku spowoduje dalsze obniżenie poziomu poszanowania Prawa o ruchu drogowym;

- przenoszenie odpowiedzialności za skutki wypadku ze sprawcy na ofiarę wydaje się nie tylko mało skuteczne, ale również wątpliwe moralnie;

- dane statystyczne z Australii, kraju który wprowadził obowiązek jazdy w kasku, wskazują że wpływ kasku na bezpieczeństwo rowerzystów jest zaniedbywalnie mały (a nawet negatywny), skutecznie natomiast zniechęca do jazdy na rowerze w ogóle;

- rower jest najzdrowszym i najbardziej przyjaznym dla środowiska środkiem transportu, a zatem zniechęcanie do korzystania z niego jest sprzeczne z polityką transportową i polityką ekologiczną państwa oraz stanowi zagrożenie dla zdrowia publicznego.

Wzywamy do

...podjęcia natychmiastowych działań zmierzających do poprawy bezpieczeństwa rowerzystów:

- ograniczania ruchu samochodów, zwłaszcza w centrach miast i na wybranych ciągach prowadzących do centrum;

- lepszej egzekucji ograniczeń prędkości oraz szerszego wykorzystania technicznych środków uspokajania ruchu samochodów, zarówno na ulicach lokalnych jak i głównych;

- budowy sieci wygodnych i bezpiecznych dróg rowerowych w miastach, zgodnie ze sprawdzonymi kryteriami;

- wyznaczenia ogólnokrajowej i wojewódzkich sieci dróg publicznych umożliwiających bezpieczną turystykę rowerową;

- zwrócenia większej uwagi na bezpieczeństwo niezmotoryzowanych uczestników ruchu w procesie edukacji i egzaminowania kierowców;

- przyjęcia zasady domniemania winy kierowcy w przypadku kolizji z rowerzystą;

- uproszczenia przepisów regulujących jazdę na rowerze (np. poprzez wykreślenie art. 33 ust. 3 PoRD);

- szerszej promocji korzystania z roweru.

Natomiast kwestię wykorzystania kasku należy pozostawić indywidualnej decyzji każdego rowerzysty. Obowiązek jazdy w kasku, jako przenoszący odpowiedzialność za skutki wypadku ze sprawcy na ofiarę oraz zniechęcający do jazdy na rowerze, na dłuższą metę wpłynie negatywnie na bezpieczeństwo ruchu drogowego oraz zdrowie publiczne.

Bibliografia

Improving bicycle safety without making helmet-use compulsory, European Cyclists Federation, 1999

Compulsory bicycle helmets endanger public health, Chris Gillham, Perth, 2001, www.cycle-helmets.com

Cycle helmets should not be compulsory, Douglas Carnall, British Medical Journal, 1999, www.bmj.com/cgi/content/full/318/7197/1505/a

Three lessons for a better cycling future, Malcolm J. Wardlaw, British Medical Journal, 2000, www.bmj.com/cgi/content/full/321/7276/1582

Cycle Helmet Laws - facts, figures and consequences, Dorothy L. Robinson, Velo Australis conference paper, Freemantle, 1996